Zapalenie otrzewnej u koni

Otrzewna jest to błona surowicza wyścielająca od wewnątrz ściany jamy brzusznej i miednicy małej (otrzewna ścienna). Pozostała część otrzewnej (otrzewna trzewna) pokrywa narządy zawarte w jamie brzusznej i miednicy małej. Błona ta oraz niewielka ilość płynu surowiczego przez nią produkowana umożliwia wzajemne przesuwanie się narządów jamy brzusznej przy zmianie pozycji ciała, oddychaniu, a także umożliwia ruchy perystaltyczne przewodu pokarmowego.

Do zapalenia otrzewnej dochodzi głównie poprzez ściany organów wewnętrznych (np. w wyniku perforacji przewodu pokarmowego i wydostania się flory bakteryjnej na zewnątrz) lub w wyniku ran pooperacyjnych (głównie w wyniku operacji w przebiegu chorób kolkowych). Inne przyczyny pooperacyjnego zapalenia otrzewnej to uszkodzenia narządów wewnętrznych (moczowodu, pęcherza moczowego, przewodu pokarmowego) oraz niespecyficzna reakcja organizmu na talk i krochmal używane do przesypywania rękawiczek chirurgicznych. Związki te mogą wywołać szczególną reakcje, objawiającą się przedłużonym porażeniem jelit, tkliwością powłok brzusznych oraz gorączką. W ciągu kilku tygodni następuje zwykle ustąpienie tej reakcji zapalnej i wyzdrowienie. Również w przypadku perforacji wrzodu żołądka może dojść do wydostania się treści przewodu pokarmowego do jamy otrzewnej, co w konsekwencji najczęściej doprowadza do powstania zapalenia. U koni dodatkową przyczyną zapalenia otrzewnej, rzadko spotykaną u innych gatunków zwierząt, jest migracja larw pasożytów w przebiegu ich cyklu rozwojowego.

U koni, w przeciwieństwie do ludzi i zwierząt towarzyszących, obserwuje się szczególną wrażliwość na zakażenie i postanie procesu chorobowego otrzewnej. Dodatkowym niebezpieczeństwem jest szczególna podatność tych zwierząt na endotoksyny bakteryjne, obficie wydzielane przez drobnoustroje podczas zakażenia. Nieleczone zapalenie otrzewnej z reguły prowadzi do śmierci. Rokowanie w przebiegu choroby jest zależne od wielkości uszkodzenia w obrębie jamy brzusznej, przy czym rozległe uszkodzenia przewodu pokarmowego są oporne na postępowanie terapeutyczne i najczęściej kończą się śmiercią. Samo wyleczenie ostrego zapalenia otrzewnej nie gwarantuje jeszcze pełnego zdrowia, bowiem jako konsekwencje tej choroby często pojawiają się zrosty otrzewnowe, które w dużym stopniu mogą utrudnić normalne funkcjonowanie zwierzęcia.

Objawy zapalenia otrzewnej zależą od zjadliwości czynnika etiologicznego i nasilenia zakażenia. We wczesnym stadium choroby obserwuje się różnego stopnia apatię, bóle morzyskowe, zwiększoną akcję serca, biegunkę oraz szybką utratę masy ciała. W ostrych przypadkach uogólnionego zapalenia otrzewnej stwierdza się tkliwość powłok brzusznych, wysoką gorączkę oraz zatrzymanie perystaltyki jelit.

Leczenie zapalenia otrzewnej jest trudne i długotrwałe. Pierwszy etap powinien być prowadzony w klinice dla koni, pod stałym nadzorem wykwalifikowanego personelu. W leczeniu stosuje się długotrwałą antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, odpowiednie nawadnianie oraz płukanie jamy otrzewnowej.

Jeżeli pierwszy etap leczenia zostanie zakończony, zwierzę trafia pod opiekę właściciela. Aby nie dopuścić do nawrotu choroby, należy ściśle przestrzegać zasad postępowania z koniem zaleconych przez lekarza weterynarii. W zależności od stanu klinicznego, czas trwania antybiotykoterapii może wynosić od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Istotny wpływ na długość okresu rekonwalescencji ma odpowiednia dieta. Część koni po przechorowaniu zapalenia otrzewnej nie może dostawać wysokoenergetycznej paszy treściwej, podczas gdy inne konie, u których wystąpiły zrosty otrzewnowe nie mogą otrzymywać dużych ilości pasz objętościowych. Należy zwracać szczególną uwagę na apetyt konia i częstotliwość defekacji gdyż zaburzenia w oddawaniu kału mogą być jednym z pierwszych objawów tworzenia się zrostów otrzewnowych.

Większość przypadków zapalenia otrzewnej jest niemożliwa do przewidzenia, a zapobieganie polega na właściwym postępowaniu w chirurgii jamy brzusznej i miednicy. Profilaktyka obejmuje również właściwy program przeciwpasożytniczy oraz zmniejszający ryzyko powstania wrzodów żołądka u koni. Więcej artykułów na stronie choroby koni